Stadig fleire menneske vert råka av høgfeber og astmaanfall
Kvart år slit millionar av menneske med høgfeber og astmaanfall. No peiker forskarar på ei overraskande løysing: å bruke mikrobar til å dempe overreagerande lunger.
Forskarar frå Pasteur-instituttet og Inserm har skildra ein mekanisme der lungene til forsøksdyr vart utsette for ufarlige fragment av virus og bakteriar. Dette svekte seinare allergiske reaksjonar monaleg – i mange veker, ja jamvel månader. Det opnar døra for ein heilt ny klasse behandlingar som liknar meir på trening av immunsystemet enn på klassiske allergimedisinar.
Kvifor immunsystemet overreagerer på pollen
Astma og luftvegsallergiar er i botnen og grunnen ei feilvurdering frå immunsystemet si side. I staden for roleg å ignorere pollen, støv eller dyrehår, oppfattar kroppen desse som ein reell trussel. Resultatet er betennelse, hovne slimhinner, pipande pust og hoste. Som ein av forskarane bak studien forklarer, gjer kroppen vår ein slags feil ved å reagere alt for valdsamt på noko som i seg sjølv ikkje er farleg.
I Europa lid allereie om lag ein fjerdedel av befolkninga av allergiske sjukdommar, og pollensesongen startar år for år tidlegare og varar lenger. Det er nettopp difor forskarar i aukande grad søkjer metodar som ikkje berre lindrar symptoma, men faktisk endrar den måten lungene reagerer på allergener.
Mikrobiologiske fragment som trening for immunsystemet
Laget frå Pasteur-instituttet undersøkte kva som skjer når modelunger vert utsette for ei mikrobiologisk blanding – det vil seie fragment av virus eller bakteriar som ikkje kan skape infeksjon, men som likevel aktiverer immunsystemet. Det er ikkje tale om levande mikrobar, men snarare ein slags simulator for immunforsvaret.
Forskarane observerte at eksponering av lungene for slike mikrobiologiske fragment utløyser eit såkalla type 1-respons – det same som kroppen normalt set i gong under kampen mot ein viral eller bakteriell infeksjon. Og nettopp denne reaksjonen verna uventa dyr mot kraftige allergiske reaksjonar.
Når mus pusta inn allergener og den mikrobiologiske blandinga samstundes, utvikla dei ikkje det klassiske allergibildetet. Lungene deira forbleiv verna i minst seks veker. Utan dette vernet såg det ut til at den første kontakten med eit allergen programmerte luftvegane til overfølsemd, og etterfølgjande eksponeringar resulterte i stadig sterkare reaksjonar.
Vern sjølv utan kontakt med allergen
Endå meir interessante resultat dukka opp då forskarane berre nytta mikrobiologiske fragment – heilt utan allergen. Denne forma for lungetrening før sesongen verna musene i meir enn tre månader mot seinare forsøk på å framkalle allergi.
Forskarane samanliknar det med ei roleg kalibrering av luftvegane sin respons: lungene lærer at impulsar utanfrå er ulike, men at ikkje alle krev ein alarmreaksjon. Denne tilnærminga minner om den kjente hygienehypotesen – jo fattigare kontakten med mikroorganismar i barndommen er, desto høgare er risikoen for allergiar. Men for første gong viser ho her ein konkret, målbar mekanisme på vevsnivå.
Fibroblastar som nøkkelceller i langtidsminnet
Dei fleste tidlegare behandlingar har retta seg mot typiske immunelement som lymfocyttar eller mastceller. Her spelte fibroblastar den sentrale rolla – cellene som byggjer skjelettet i lungevevet og er ansvarlege for strukturen og healinga av det. Under kontakten med mikroorganismefragment vart genet kalla Ccl11 blokkert i fibroblastane.
Dette genet er ansvarleg for produksjonen av eit molekyl som dreg celler inn i lungene og forsterkar den allergiske reaksjonen. Når det vert tagga til tausheit, kan heile kaskaden som leier til eit allergianfall ikkje utvikle seg. Forskarane skildrar denne endringa som ein epigenetisk modifikasjon – han øydelegg ikkje sjølve genet, men endrar varig den måten det fungerer på.
Den største overraskinga i forskinga handla nettopp om kva celler som er ansvarlege for den vernande effekten. Fibroblastar dannar vevet som støttar organet og deltek i arrdanning og betennelsesregulering. I motsetnad til immunceller som bevegar seg rundt, dukkar opp i lungene under infeksjon og forlet dei att, forblir fibroblastar på plassen sin i årevis.
Lungene som vev bevarer eit langsiktig minne nettopp fordi strukturcellene vert verande på sin plass. Denne omskiftinga av den genetiske kontrollen kan haldast ved lag i månader. Frå eit vitskapleg synspunkt er dette eit svært sterkt argument for å sjå allergi ikkje berre som ein feil hos sirkulerande immunceller, men òg som eit fenomen koda direkte inn i lungevevet.
Ein mikrobiologisk vaksine mot allergiar
I staden for å sløkkje eit allereie utvikla allergianfall, kunne veva førebuast på førehand slik at dei ikkje overreagerer på pollen eller støv. Ein kan tenkje seg eit preparat som liknar ein inhalasjonsvaksine sett saman av trygge fragment frå fleire typar mikroorganismar.
Eit slikt legemiddel gjeve før pollensesongen kunne i lange veker endre innstillinga til lungeresponsen. Vegen til desse scenarioa er likevel framleis lang, ettersom dei noverande resultata utelukkande kjem frå forsøk på mus. Neste steg er å verifisere tryggleik og verknad hos menneske.
Det vil vere naudsynt å fastslå kva samansetting av den mikrobiologiske cocktailen som fungerer best, i kva dose, kor ofte eksponeringa bør gjentakast, og kva pasientgrupper som vil ha størst nytte av han. Når ein liknande mekanisme vert stadfesta hos menneske, vil måten å tenkje på luftvegsallergiar endre seg fundamentalt.
Kven kan ha mest å vinne på den nye behandlinga
I staden for å vente passivt på sesongen og endå ein serie mellombelse legemiddel, vil det verte mogleg å snakke om ei aktiv førebuing av lungene lenge i forvegen. Dei personane som potensielt har mest å vinne, er dei med alvorleg, tilbakevendande astma der standardbehandling berre gir delvis lindring.
Moglegheita for tidleg førebygging – før sjukdommen er fullt utvikla – er sentral. Den nye strategien ville potensielt kunne hjelpe følgjande grupper:
- Barn frå familiar med allergibelastning
- Personar med alvorleg astma som ikkje responderer godt på klassisk behandling
- Menneske utsette for støv og kjemiske stoff på arbeidsplassen
- Bebuarar i store byar med høg luftforureining
- Pasientar med hyppige anfall som krev innlegging
- Allergikarar med forlenga pollensesong
I praksis kunne den nye tilnærminga òg redusere dei samfunnsmessige kostnadene ved allergiar: færre astmaforverringar, færre sjukehusbesøk og færre fråværsdagar frå arbeid eller skule. Dette er særleg viktig i land der del allergikarar stadig stig og legg press på helsevesenet.
Kva denne kunnskapen tyder for kvardagen
Forskinga frå Pasteur-instituttet tyder ikkje at ein aktivt bør oppsøkje infeksjonar eller bagatellisere hygiene. Ho peikar snarare på at fullstendig sterile livsvilkår heller ikkje gagnar immunsystemet – særleg ikkje i tidleg barndom. Fornuftig kontakt med naturlege omgjevnader, eit variert kosthald rikt på fiber og pleie av tarmmikrobiotaen påverkar alle den måten kroppen vurderer impulsar frå omverda på.
På den andre sida, når dei første forsøka med terapiar baserte på mikrobiologiske fragment dukkar opp, vil ein faktabasert tilgang vere avgjerande: grundige kliniske testar, transparente tryggingsstudiar og klare kriterium for kven og når eit slikt preparat kan gjevast. Utsikten til å omprogrammere lungene er freistande, men einkvar manipulasjon med immunresponsen krev stor varsemd.
For menneske som lever med allergi, er den viktigaste poeng at vitskapen sakte rører seg bort frå utelukkande å dempe symptom, og i staden søkjer måtar å endre sjølve kjelda til problemet. Dersom denne forskingslinja utviklar seg, kan komande generasjonar oppleve våren meir som ei tid for turar enn som ein sesong for lommetørklede og inhalatorar.
