Det ser kanskje rart ut – men det kan redde liv
Ved første augekast kan det sjå ut som eit nervøst rykk eller ein måte å takle morgonstress på. Men denne enkle rørsla kan faktisk redde eit dyr frå ei grusom skjebne, verne motoren mot alvorlege skadar og spare bilisten for både pengar og nervar.
Frost, mørke netter og ein varm motor skapar det perfekte tilfluktsstad for dyr. Når temperaturen fell under null, er kvar einaste varmekjelde uvurderleg for små skapningar. Ein bil som nyleg kom heim frå ein køyretur, fungerer som ein varm omn for dei – særleg motorrommet og hjulkassane.
Kva dyr gøymer seg under motorpanseret?
Det er som oftast hjelpelause kattar og huskatter, ekorn, mår, røyskatt, mus, rottar og andre smågnagarar som søkjer ly under bilen. Det spelar lita rolle om bilen står ute, under eit halvtak, på ein parkeringsplass ved ein bustadblokk eller under eit tre.
Ein motor som kjøler seg sakte ned, skapar eit verna og relativt tørt skjul. For dyret kan det bety skilnaden mellom å fryse i hel og å overleve natta. Problemet er at det som er eit tilfluktsstad for dei, kan bli ei tikkande bombe for bilisten.
Kva skjer om du startar bilen med eit dyr inni?
Å starte motoren utan nokon form for kontroll kan ende i tragedie. Det handlar ikkje berre om dyret sin skjebne, men òg om bilistens tryggleik og bilens tilstand. Konsekvensane kan bli både kostbare og farlege.
Dei vanlegaste følgjene inkluderer alvorlege skadar på dyr – ein katt eller eit anna lite pattedyr kan bli drege inn i kileremmen, vifta eller tilbehørskomponentane, og det endar ofte med augneblinksleg død. I tillegg kan gnagarar og mår i løpet av ei einaste natt gnage over kabelbuntar, vakuumslangar og gummirøyr.
Ein skadd slange kan føre til plutseleg tap av servorattet, problem med bremsane eller motorforsyninga medan bilen er i rørsle. Og eit pipande, skræmt dyr som forsøkjer å rømme ut under panseret medan bilen køyrer, kan utløyse panikk bak rattet.
Til dette kjem dei typiske vinterkostnadane: berging, reparasjon av elektronikk og utskifting av kablar. Ein del av skadane dekkjer ikkje forsikringa i det heile, ettersom det ikkje er ei klassisk kollisjon, men skadar som dyr har valda.
Kvifor verkar eit par slag på motorpanseret eigentleg?
Hemmeligheten ligg i vibrasjonar og lyd. Eit slag med handflata på motorpanseret får karosseriet til å vibrere lett, og metallet sender frå seg ein hol lyd. For ein sovande katt eller mår der under er dette eit tydeleg signal om at skjulet ikkje lenger er trygt.
Eit par sekund med banking er normalt nok til at det gøymde dyret ganske enkelt spring sin veg. Denne åtferda byggjer på ein naturleg fluktinstinkt. Dyr som lever tett på menneske, er vane med bilar – men på kraftige, plutselege stimuli reagerer dei framleis likt: med rask tilbaketrekking.
Ekspertar frå dyrevernstyresmakter tilrår denne framgangsmåten som eit enkelt førebyggjande tiltak. Dei fleste veterinærar stadfester at talet på katteskadar om vinteren på grunn av bilmotorar stig merkbart. Undersøkingar frå veterinærklinikkar i Praha, Brno og Ostrava viste at talet på traume forårsaka av kontakt med rørlege køyretøydelar stig monaleg mellom desember og februar.
Slik banker du riktig på bilen om vinteren
Heile prosedyren tek under eit minutt. Gå bort til bilens framende før du set deg inn. Bank fleire gonger med open handflate på motorpanseret – ikkje med full kraft, men tydeleg. Vent fem til ti sekund, slik at dyret får høve til å krabbe ut under bilen eller vekk frå motordelen.
Sjå under bilen og rundt om hjula for å sjå om noko spring vekk eller rører seg. I tett utbygde bustadområde eller på landet kan du leggje til endå eit steg: viss du har ein fritstående katt, venne han til å kome heim om natta. Jo mindre tid han brukar ved bilen, jo lågare er risikoen for at han vel motoren som sovestad.
Mekanikararar frå autoverkstader åtvarar om at skadar frå gnagarar om vinteren kan løpe opp i tusenvis av kroner i året. Enkel førebygging kan spare deg for utskifting av generator, startar eller komplett motorstyringselektronikk.
Fleire tips for å halde ubudne gjestar borte
Å banker på motorpanseret er ein god vane, men han kan styrkjast med nokre enkle tiltak. Bilistar frå område der mår og gnagarar er eit reelt problem, nyttar heile sett av små tryggingstiltak.
- Kort bruk av hornet – eitt, maksimalt to trykk før avreise. Lyden kombinert med vibrasjonar kan effektivt skræmme inntrengjarar vekk.
- Tunge steg ved bilen skapar rystingar som spreier seg under køyretøyet.
- Raskt blikk under botnen – ein kort bøying og kontroll av området rundt hjula er ein vane som ikkje berre er nyttig om vinteren, men òg på varme dagar når kattar søkjer skugge under bilen.
- Eddik – vatpinnar gjennomvåte med eddik, plasserte på trygge stader rundt parkeringsplassen, skræmer ein del gnagarar bort.
- Møllekular – lukta deira er ubehageleg for mange dyr, men bruk dei med varsemd, vekk frå born og kjæledyr.
- Eteriske oljar – mentol, pepparmynte, eukalyptus – ein intens aroma sender ofte eit tydeleg signal om å halde avstand.
- Ultralydskremmemiddel – små batteridrivne einingar eller einingar kopla til bilens installasjon, som sender ut ultralyd.
- Trådnett under bilen – eit metallnett plassert under motorrommet vanskeleggjer tilgangen.
- Parkering i garasje – ein lukka garasje eliminerer dei fleste risikoar.
- Regelmessig kontroll – kort belysning med ei lommelykt under motorpanseret ein gong i veka.
- Reinhald av bilens omgjevnader – fjern matjelder som nedfalne frukter eller søppel.
Menneske kan ikkje høyre ultralyd, men for gnagarar er det irriterande, så dei forsøkjer å unngå slike stader. Spesialistar frå autoverkstader rår til å kombinere fleire metodar samstundes for maksimal effekt.
Forskarar har stadfesta at gnagarar er sensitive overfor plutselege miljøendringar. Ein kombinasjon av lyd- og mekaniske stimuli reduserer monaleg sannsynet for at dei oppheld seg i nærleiken av ein parkert bil.
Kvifor er folk flau over å banker på motorpanseret – og kvifor gir det ingen meining
Ein person som banker på motorpanseret klokka sju om morgonen i eit bustadområde, kan vente seg undrande blikk frå naboane. Det er lett å høyre kommentarar i stil med «kva driv han eigentleg med ved den bilen». Mange gir opp denne gesten nettopp fordi dei er redde for å sjå toskete ut.
Eit par sekund med klossete åtferd ved bilen er ingenting samanlikna med synet av eit såra dyr eller ei rekning frå autoverkstaden. I mange land med hardare vintrar driv dyrevernorganisasjonar kampanjar som oppmodar bilistar til å banker på motorpanseret. Med tida blir refleksen like naturleg som å spenne sikkerheitsbeltet eller sjekke spegla.
Talet på historier om kattar som er dregne ut under motorpanser, veks år for år. Mekanikararar nemner òg stadig oftare at skadde kablar ikkje berre er ein feil, men resultatet av eit nattleg besøk frå gnagarar. Veterinærklinikkar har registrert ein auke på tretti prosent i traume forårsaka av bilar i løpet av dei siste vintrane.
Ein liten rutine med store verknader
Den største fordelen med denne vanen er at han ikkje krev nokon utgifter i det heile. Du kjøper ikkje spesialutstyr, monterer ikkje ekstra sensorar og endrar ingenting ved bilen. Du brukar berre eit par sekund før du dreier nøkkelen eller trykkjer på startknappen.
Med tida blir dette morgenritualet heilt automatisk: du går ut av huset, nærmar deg bilen, banker lett på motorpanseret, kastar eit raskt blikk under botnen – og først deretter startar du motoren. Du oppnår ein ro over at du har gjort noko lite, men noko som verkeleg vernar både dyr og lommeboka di.
For bilistar som parkerer ved skogen, i utkanten av byen eller på ein landstadseigedom, er slike refleksar særleg verdifulle. Der er kontakten med ville dyr ein dagleg røyndom. Men sjølv i sentrum av ein stor by er det ikkje vanskeleg å støyte på ein katt som glid inn under motorpanseret mellom parkerte bilar.
Viss du til no har sett på folk som banker på motorpanseret med eit smil, er det verdt å gi denne vanen ein sjanse i minst éin vinter. Kostnad: null. Moglege fordelar: sparte nervar, pengar og kanskje nokre redda liv som du aldri kjem til å høyre om.
