Europa vel side – og nektar å late som noko anna
Europeiske nasjonar bør rette all merksemd mot militær og politisk støtte til Ukraina, i staden for å prøve å opptre som nøytrale fredsmeklarar. Det er bodskapen frå Noregs utanriksminister Espen Barth Eide.
Avviser nøytralitet
Under eit uformelt møte mellom EUs utanriksministrar i Lemesos på Kypros gjorde Eide standpunktet til Noreg krystallklart. Han slo fast at europeiske land ikkje kan væpne Ukraina og samstundes late som dei er upartiske fredsmeklarar – det let seg rett og slett ikkje gjere.
Eide meiner at formelle meklingsroller heller bør handterast av internasjonale aktørar med større avstand til den pågåande konflikten. Dette synet speglar ein veksande semje blant Ukrainas næraste europeiske allierte.
«Europa kan ikkje fungere som meklar mellom Ukraina og Russland i forhandlingar om å avslutte krigen, sidan det står på Ukrainas side», sa Eide. Han la til at Europa må ha ei klar røyst i framtidige diskusjonar, men at direkte mekling ikkje er rolla til kontinentet.
Halde på innflyting
EUs nyleg utnemnde utanrikspolitiske sjef Kaja Kallas delte ei liknande åtvaring om moglege forhandlingar med Moskva. Ho hevda at det å innleie direkte dialog med Russland utan ei tydeleg intern semje risikerer å svekke den europeiske innflytinga kraftig.
Ifølgje Kallas må EU-landa fastsetje sine kollektive raude liner før nokon diplomatisk kontakt finn stad. Desse ufråvikelege krava bør omfatte økonomiske skadebøter, heimsending av bortførte ukrainske barn og fullstendig tilbaketrekking av russiske styrkar.
Sanksjonar som pressmiddel
Estlands utanriksminister Margus Tsahkna åtvara ukrainske medium mot at Russland kan nytte utsiktene til samtalar for å sleppe unna ytterlegare vestleg press. Han peika på éin ting som president Vladimir Putin fryktar meir enn noko anna: skarpare sanksjonar frå EU.
Tsahkna åtvara om at dersom europeiske leiarar glir inn i ei meklingsrolle, kan det politiske momentumet som trengst for å gjennomføre strenge økonomiske restriksjonar forsvinne raskt. Det ville vere eit stort strategisk feilsteg, meiner han.
Diplomatiske sendebod til Moskva
Debatten kjem samstundes som europeiske regjeringar vurderer moglege høgprofilerte utsendingar for framtidig kommunikasjon med Moskva. Nokre tenestemenn skal ha føreslått tidlegare tysk forbundskanslar Angela Merkel eller tidlegare italiensk statsminister Mario Draghi til rolla.
Putin på si side har føreslått tidlegare tysk forbundskanslar Gerhard Schröder som samtalepartnar. Europeiske ministrar har likevel allereie avvist dette alternativet, med tilvising til Schröders tette band til russiske statlege energiselskap.
Noreg: Støtte, ikkje mekling
Noreg, som er ein nær partnar heller enn eit EU-medlem, understreka på nytt at det fremste ansvaret til landet er å «støtte Ukraina, ikkje å vere ein meklar». Dette forsterkar ein breiare strategi blant nordiske og baltiske nasjonar om å prioritere militær hjelp framfor formell mekling.
Bodskapen frå desse landa er eintydig: Å blande saman mekling og militær støtte vil ikkje føre til fred – det vil berre gjere Kreml sitt spel enklare.
