Klasserom gjorde om til fabrikkar for lydnad
Klasserom skal vera trygge stader der unge sinn lærer å stilla spørsmål ved verda rundt seg. Men når ei regjering bestemmer seg for å kontrollera kvar einaste tanke, kan tavla fort bli ein kamparena.
Ein ny rapport frå Amnesty International slår fast at det russiske skulesystemet ikkje lenger er ein stad for læring. I staden har det vorte det rapporten kallar «lydnadsfabrikkar».
Systematisk indoktrinering av born
Rapporten avdekkjer at den russiske regjeringa systematisk frårøver born retten til ei god utdanning. Skular er overfylte med propagandafylte lærebøker som er utforma for å rettferdiggjera krigen mot Ukraina og undertrykka ytringsfridomen.
Rapporten, med tittelen «Berre offisielle kjelder»: Indoktrinering i det russiske utdanningssystemet, teiknar eit mørkt bilete av kva born lærer i Russland og i russiskkontrollerte område i Ukraina.
«Russiske lærebøker presenterer eit einsidig syn på historia, som rettferdiggjer alle avgjersler tekne i Moskva om å bruka vald mot naboane sine. Dei framstiller Russlands pågåande aggresjon mot Ukraina som ei historisk nødvende og eit spørsmål om nasjonal overleving, medan alle alternative meiningar vert fordømt som ‘fiendtlege’ eller ‘destruktive'», sa Marie Struthers, Amnesty Internationals direktør for Aust-Europa og Sentral-Asia.
I 2023 gjorde det russiske utdanningsdepartementet eit einskapleg sett med historiebøker obligatorisk for alle skular i landet.
Overvakingsnett inne i klasseromma
Menneskerettsorganisasjonar åtvarar om at dette opplegget er i strid med internasjonal rett. Ifølgje avtalar som FNs barnekonvensjon skal utdanning fremja toleranse, fred og sjølvstendig kritisk tenking.
I tillegg til å skriva om historia støttar staten seg tungt på overvaking. For å hindra det som vert kalla «destruktive ideologiar» vert lærarar tvinga til å overvaka elevar på nett og setja saman hemmelege meiningsregister.
Sjølv enkle, lovlege samtalar kan utløysa alarm. Born som er ærlege om korleis krigen har øydelagt den lokale levestandarden, vert til dømes stempla som «i risikosona».
«Sinnet til eit barn er ikkje statens eigedom. Like fullt ser det ut til at dei russiske styresmaktene behandlar klasserom som jord som skal inspiserast etter dei første spirane av borgarleg usemje, slik at dei kan rykkjast opp før dei veks seg store», avslutta Struthers.
Bryt med internasjonale rettar
Rapporten understrekar at det som skjer i russiske klasserom ikkje berre er eit innanrikspolitisk spørsmål. Det er eit brot på grunnleggjande rettar som born over heile verda er garanterte under internasjonal lov.
Situasjonen er særleg alvorleg i dei ukrainske områda som er under russisk kontroll, der det same systemet no vert påtvinga born som tidlegare fekk undervisning under eit heilt anna pensum.
