Første prisfall på fleire tiår gir forbrukarane ein velfortent pause
Etter år med stadig stigande matprisar kjem det no ei overraskande melding til svenske forbrukarar. Prisen på ein vanleg handlekorg har faktisk gått ned samanlikna med same periode i fjor — og det merkast i mange husstandar.
For pensjonistar og barnefamiliar har matutgiftene vore blant dei tyngste økonomiske byrdene dei siste åra. Difor vekker årets utvikling stor merksemd.
Ei ny prisundersøking viser at fleire daglegvarer har blitt billegare — men det er framleis tydelege skilnader på tvers av landet.
Første prisfall på over 35 år
Ifølgje Pensionärernas riksorganisation, PRO, har prisen på organisasjonen sin såkalla «PRO-kasse» falle med knapt seks prosent samanlikna med same periode i fjor.
Undersøkinga byggjer på prisdata frå 42 vanlege daglegvarer, innsamla av over tusen pensjonistar i 736 butikkar rundt om i Sverige.
PRO sin leiar Åsa Lindestam skildrar utviklinga som uvanleg.
– Det er fantastisk. For første gong på over 35 år kan eg seie at prisane har gått litt ned, seier ho.
Ei viktig forklaring er ifølgje PRO den reduserte matmomsen. I tillegg har fleire produkt blitt billegare av andre marknadsrelaterte grunnar.
Appelsinar, meieriprodukt og oksekjøt
Prisane på appelsinar og appelsinjuice har falle, noko som ifølgje Åsa Lindestam heng saman med eit større tilbod enn tidlegare. Meieriprodukt har òg blitt billegare som følgje av overproduksjon i Europa.
Utviklinga går likevel ikkje same vegen for alle varer. Kverna oksekjøt er eit døme på ei vare som har stige i pris på grunn av avgrensa tilgang.
Her er maten dyrast og billegast
Undersøkinga avdekkjer òg store regionale skilnader. Skåne toppar lista over dei billegaste fylka å handle i, medan Jämtland har dei høgaste prisane.
Ifølgje PRO kan ei forklaring vere at Jämtland har fleire mindre butikkar, som typisk har høgare driftsutgifter og difor set prisane høgare.
Organisasjonen måler utelukkande ordinære prisar og tek ikkje omsyn til mellombelse tilbod eller kampanjeprisar.
Åsa Lindestam oppfordrar difor forbrukarane til å halde fram med å samanlikne prisar på tvers av butikkar.
– Ver prismedviten og utru. Sjå på prisen, gå inn i ein annan butikk og samanlikn — for å halde den medvitna haldninga i live. Eg trur det er nødvendig at vi gjer det i dag, seier ho.
Trass i at visse varer framleis stig i pris, sender årets undersøking eit tydeleg signal: for første gong på lang tid har den gjennomsnittlege handlekorga blitt billegare.
