Det perfekte tidspunktet for å potte om oliventreet
«Eigentleg er det jo heilt enkelt å potte om eit oliventre, så lenge du tek omsyn til nokre få ting!» seier olivenekspert Tina Ullmann. Likevel nøler mange hobbygartnerar med å ta tak i dette – av frykt for å skade den mediterrane planta.
Det er i hovudsak to faktorar som avgjer om det går bra eller gale: rett tidspunkt og val av passande potte. Her forklarer bestseljarforfattaren kva du bør sjå etter.
Kvifor våren er den einaste rette årstida
Den største feilen ved ompotting er å gjere det på feil tidspunkt. Tina Ullmann rår på det sterkaste til å alltid utføre dette arbeidet om våren. Frå juli og utover er det ikkje lenger gunstig for oliventreet: «Om eg potten det om hausten, eller i slutten av august og byrjinga av september, blir det allereie vanskeleg. For det rekk ikkje å rotfeste seg skikkeleg før vinteren, då eg helst vil la det stå ute.»
På hausten begynner treet å trappe ned aktiviteten sin. Om våren derimot kan planta gi alt ho har og etablere seg skikkeleg i den friske jorda.
«Oliventreet likar seg alltid veldig trongt – det er litt som ein agapanthus.»
Rett pottestorleik: Difor trivst oliventre på tronge kår
Eit anna avgjerande punkt er storleiken på den nye potta. Mange meiner det godt og gir treet ein romsleg potte – men det er nettopp der feilen ligg. «Oliventreet likar seg alltid veldig trongt», forklarar Tina Ullmann, «det er eigentleg litt som ein agapanthus.» Hennar klare tommelfingerregel er: «Den neste potta kan absolutt ikkje vere meir enn fire til seks centimeter større i diameter.»
Grunnen er enkel: «Problemet er at treet då bruker så mykje energi på å fylle potta med røter at det begynner å miste blada.» I staden for å investere krafta i blad- og greinvekst, konsentrerer treet seg om å fylle det store potvolumet med rotsystem.
Ho tilrår å blande litt frisk jord inn til oliventre som kjem frå gartneriet. «Og så kan ein fint la dei stå slik ei stund. Dei veks ikkje akkurat raskt», legg Tina Ullmann til.
«Den neste potta kan absolutt ikkje vere meir enn fire til seks centimeter større i diameter.»
Drenering og teikna på at det er tid for ny potte
Korleis veit du eigentleg når det er tid for ei ny potte? Tina Ullmann har eit enkelt svar: «Du merkar det når røtene begynner å stikke ut både oppe og nede.»
Det er heilt avgjerande at den nye potta har nok avlaupshol, slik at det ikkje dannar seg stagnert vatn. I tillegg trengst det fiberduk for å hindre at jorda vaskar ut, lecakuler og sjølvsagt jord. Ei torvfri, mediterran plantejord er ideell til dette. Slik jord inneheld som regel allereie nok næringsstoff, slik at du kan la vere å gjødsle dei første vekene etter ompottinga.
Om Tina Ullmann
Tina Ullmann er hageekspert frå Altmühltal og har hatt ei særleg lidenskap for oliventre i kring 20 år. Ho deler kunnskapen sin om terrasse-, balkong- og pottehagar og stell av mediterrane oliventre på Instagram under brukarnamnet @tinas_homeandgarden, og vart i 2024 tildelt den tyske hagebok-prisen. I juni 2025 kom boka hennar «Olivenbaum – ganz einfach» ut på Kosmos Verlag. Ho er òg merkevareambassadør for initiativet Ager Oliva, som arbeider for å ta vare på gamle oliventre i Toscana.
Ofte stilte spørsmål (FAQ)
Kvifor mistar oliventreet mitt plutseleg alle blada?
Plutseleg bladfall er ofte ein sjokkreaksjon på ei dramatisk endring. Dei vanlegaste årsakene er vasstørke eller feil plassering – for mørkt eller for varmt. Treet kastar blada for å spare energi, men er sjeldan verkeleg dødt.
Kor ofte må ein vatne eit oliventre i potte?
Eit oliventre i potte treng jamleg vatning, særleg om sommaren. På varme dagar kan det vere nødvendig å vatne dagleg, fordi mykje fukt fordampar gjennom blada. Jorda bør tørke litt mellom vatninga, men aldri tørke heilt ut. Stagnert vatn er absolutt noko ein må unngå.
Kva er den beste plasseringa for eit oliventre?
Den ideelle plasseringa er heilsolfylt, varm og vindbeskytta. Ein sør- eller sørvest-vend balkong passar perfekt. Oliventre treng mykje direkte sollys for å vekse godt. Ein lys plassering er òg viktig på vinterkvarteret, sidan planta er vintergrøn og fortset fotosyntesen gjennom heile året.
