Kvinner heng etter i overleving etter hjarteinfarkt
Trass store framsteg innan hjartemedisinen, kjem kvinner dårlegare ut når det gjeld overleving etter hjarteinfarkt. Ifølgje ekspertar kan både biologiske skilnader og vanskelegare tolka symptom spele ei avgjerande rolle.
Her er svara på dei viktigaste spørsmåla om hjarteinfarkt – og kva som skal til for å redusere risikoen.
Kva skjer i kroppen ved ein hjarteinfarkt?
Ein hjarteinfarkt oppstår som regel når ein blodpropp tettar att eitt av hjartets kransargar. Når blodstraumen vert stogga, får hjartemuskelen for lite oksygen, noko som kan føre til varig skade på vevet.
Ifølgje Kristina Sparreljung, generalsekretær for Hjärt-Lungfonden, kan langvarig oksygenmangel svekke hjartets pumpeevne og føre til varige problem.
Risikofaktorar og symptom du bør kjenne til
Fleire forhold aukar risikoen for hjarteinfarkt. Blant dei viktigaste finn vi høg alder, arvelege disposisjonar, forhøgde blodfeitt, diabetes, røyking, fysisk inaktivitet og usunt kosthald. Langvarig stress kan òg påverke risikoen negativt.
Det vanlegaste symptomet er ein kraftig smerte midt i brystet som varer i minst 15 minutt. Smerta kan spreie seg til arm, kjeve, hals, rygg eller mage.
Kvalme, svimmelheit og sterk uro er òg kjende symptom.
Sparreljung påpeikar at såkalla stille infarktar – der smerta manglar eller er lite tydeleg – er meir utbreidde blant kvinner, eldre og pasientar med andre sjukdommar.
Korleis vert ein hjarteinfarkt behandla?
Behandlinga tek sikte på å raskt gjenopprette blodstraumen. Vanlegvis nyttast ballongutviding, òg kalla PCI. I nokre tilfelle vert blodproppløysande legemiddel brukt, eller det vert gjennomført ein bypassoperasjon.
Kvinner er hardare ramma på lang sikt
Etter ein hjarteinfarkt er det risiko for hjartesvikt dersom større delar av hjartemuskelen er skadde. Arrvev kan dannast, noko som svekkjer hjartets funksjon over tid.
For å minske risikoen for nye hjarteproblem får pasientar vanlegvis legemiddel som senkar blodfeitt og blodtrykk, samt motverkar blodproppar. Trening og livsstilsendringar er òg ein viktig del av rehabiliteringa.
Kvinner tapar fleire leveår
Ifølgje ein studie frå Karolinska institutet tapar ei kvinne som får hjarteinfarkt ved 50 års alder gjennomsnittleg 7,5 år av levealderen sin. For menn i same alder er tilsvarande tal om lag fire år.
Ein mogleg forklaring er at kvinner generelt har mindre hjarte og smalare blodkar, noko som kan gjere både diagnose og behandling meir krevjande. Kvinner oppsøkjer òg hjelp seinare og opplever oftare uklåre og diffuse symptom.
Ta åtvaringstegn på alvor
Ekspertar understrekar kor viktig det er å ta varselsignal på alvor og søkje hjelp umiddelbart ved mistanke om hjarteinfarkt. Tidleg behandling kan vere avgjerande for både overleving og livskvalitet på sikt.
