Denne enkle vanen i hønsegarden kan tredoble talet på egg

Vårkontroll av hønsegarden: det avgjer kor mange egg du får

Stadig fleire vel å halde høns i eigen hage og ventar på ein jamn straum av ferske egg – men produksjonen skuffar ofte. Våren er det ideelle tidspunktet for å ta ein grundig kikk på hønsegarden og innføre nokre viktige endringar.

Éin overraskande enkel vane kan på kort tid auke eggproduksjonen merkbart – så lenge du held på den kvar dag og kombinerer ho med grunnleggjande stell av flokken.

Kva påverkar talet på egg om våren?

Høns byrjar å legge fleire egg når dagane blir lengre og temperaturen stig. Vil du utnytte dette vindauget, må du skape dei rette tilhøva for dei. Det handlar ikkje berre om fôr, men òg om reinsemd, tryggleik og komfort i reirkassene.

Fôr: Ein god kvalitetsblanding med tilstrekkeleg protein, vitaminar og mineral er sjølve grunnlaget. Det løner seg å tilsetje ferske grønsaker, matrester utan salt og krydder, eller grønt frå hagen.

Vatn: Drikkekar skal vaskast kvar dag og fyllast med ferskt vatn. Gammalt vatn vert skjemt svært raskt, særleg når det er varmt.

Strøing: Ho skal vere tørr, rein og skiftast regelmessig. Samanpressa og fuktig strøing aukar risikoen for sjukdom, ubehageleg lukt og parasittar.

Parasittkontroll: Det kan med jamne mellomrom lønne seg å undersøkje fuglane og sitjepinnane nøye. Kraftig kloring, matt fjørdrakt og motvilje mot pinnen er teikn på at uvelkomne gjestar har dukka opp i hønsegarden.

Reingjering: Fjerning av ekskrement, fôrrestar og gamal strøing avgrensar veksten av bakteriar og sopp. Desinfeksjon av hønsegarden eit par gonger i året hjelper verkeleg godt.

Temperatur og trekk: Hønsegarden skal kunne «puste», men utan direkte trekk. Om våren varmar kraftig sol raskt opp små rom, så god ventilasjon vern fuglane mot overoppheiting.

Tryggleik: Intakt nett, solide låsar og ingen sprekkar under gjerdet – det er vernet mot rev, røyskatt eller streifande hundar.

Reirkassar: Dei bør vere litt mørke, rolege og fora med mjuk strøing. Jo meir komfortabelt, jo meir viljuge er hønsene til å bruke dei framfor å søkje gøymestader i buskane.

Kvifor dagleg innsamling av egg gjer så stor skilnad

Den avgjerande vanen er heilt enkelt å samle egg kvar dag – utan å utsetje det til «i morgon». Det høyrest banalt ut, men følgjene er ganske alvorlege. Jo oftare du tømmer reirkassene for egg, jo meir oppmodar du hønsene til å halde fram med å legge – i praksis kan talet på egg stige fleire gonger.

Mange nye hønsehalderar gjer det same: dei kjem inn i hønsegarden éin gong kvart par dagar og tek heile «hausta» på éin gong. Den praksisen verkar praktisk, men han har den motsette effekten på fuglane av det ein ynskjer.

• Færre knuste egg: Overfylte reirkassar provoserer til tramping og tilfeldig knusing av skalet. Med tida kan nokre høns byrje å ete skadde egg – og den vanen er etterpå svært vanskeleg å avlære dei
• Betre hygiene: Egg som ligg lenge i strøinga, vert skitne, vert skjemt raskare i varmen og kan bli eit arnested for bakteriar
• Lågare risiko for ruging: Jo fleire egg høna ser i redet, jo større er sjansen for at rugeinstinktet slår inn og ho set seg permanent – i staden for å halde fram med å legge
• Tryggleik om natta: Gløymde egg lokkar til seg gnagare og rovdyr. Lukta frå eitt knust egg kan freiste inntrengjarar inn i hønsegarden
• Større komfort for fuglane: Ei overfylt reirkasse vert ubehageleg, og hønsene byrjar å søkje andre stader. Då endar egga i graset eller under buskane og forsvinn rett og slett

Hønsehalderar observerer ofte at etter å ha innført systematisk innsamling éin gong dagleg – og til tider to gonger, morgon og kveld – stig det samla talet på egg med fleire titals prosent. Dette skjer særleg om våren og sommaren, då hønsene har optimale tilhøve for å legge.

Slik organiserer du den daglege innsamlinga av egg

For at dette enkle ritualet verkeleg skal verke, må du integrere det i den daglege rutinen din. Det løner seg å velje faste tidspunkt og halde seg til dei. For mindre flokkar er éin grundig runde om dagen som regel nok, men med fleire høns gir ein ekstra ettermiddagstur moglegheit til å avgrense knuste og skitne egg.

Ein dagleg, konsekvent rutine i hønsegarden har større innverknad på eggproduksjonen enn noko som helst «magisk» fôrtilskot. For den private hønsehaldaren er skilnaden mellom få og mange egg i veka ein reell effekt på kjøkkenet, budsjettet og tilfredsstillinga ved å halde høns.

Urtehagen ved hønsegarden – støtte for helse og eggkvalitet

Gjennomtenkt beplanting rundt hønsegarden betrar komforten til fuglane og gjer dessutan godt for heile hagen. Det handlar ikkje berre om skugge og ly, men òg om verknaden av visse planter. Urter ved hønsegarden erstattar ikkje godt fôr, men dei kan styrkje immunforsvaret til flokken, skalkvaliteten og blommefargen.

Desse plantene er det verdt å plante ved hønsegarden:

• Mynte: Held fluer og mygg borte med duften sin; ferske blad kan kastast i reirkassene eller drikkekaret som eit mildt tilskot
• Lavendel: Det beroligande aromaet verkar avslappande; tørka kvistar i reiera betrar lukta og avgrensar insekt
• Kamille: Blomsterblad kan tilsetjast fôret eller ein urteté til hønsene; dei verkar beroligande på fordøyingssystemet
• Graslaukar: Hønsene et det gjerne; det støttar immunforsvaret takka vere stoff med bakteriedrepande verknad
• Ringblomst (Calendula officinalis): Blomsterblad rike på karotenoider gir blommene ein meir intens farge
• Oregano: Kjend for den antibakterielle verknaden sin; vert ofte brukt som eit naturleg middel for å stimulere immunforsvaret hjå fjørfe
• Løvetann (Taraxacum officinale): Blad fulle av vitaminar og mineral – eit ideelt grønttilskot når det veks friskt gras

Det løner seg å planlegge bedet slik at hønsene ikkje har full tilgang til det med ein gong. Dei er ivrige etter å grave planter opp med rota, så lett inngjerding eller planting av urter bak eit nett – slik at fuglane berre kan bite av det som stikk igjennom – fungerer godt i praksis.

Fleire tips for høgare eggproduksjon

I tillegg til dagleg innsamling av egg og grunnleggjande hygiene er det verdt å ta seg av nokre detaljar som nybyrjarar ofte overser. Hald eit stabilt tal høns på eit avgrensa areal – trengsel skapar stress, og stress sløkker bokstaveleg tala eggproduksjonen.

Gje dei grit og skål – til dømes malt eggeskål – som kalsiumkjelde, for utan det vert skalet tynt og kroppen til høna vert svekt. Sørgje for roleg, dempa lys i den delen av hønsegarden der reirkassene er, slik at fuglane kjenner seg trygge der.

Hald auge med flokken – ser du sløvheit, manglande matlyst eller eit brått fall i talet på egg, må du reagere raskt. Fagfolk understrekar at førebygging er avgjerande hjå fjørfe, og ein tidleg reaksjon på åtferdsendringar kan redde heile flokken.

I praksis gir konsekvens og observasjon dei største resultata. Når hønsene får komfortable reirkassar, reint vatn, næringsrikt fôr og ikkje ser ein haug med egg under seg, løner dei deg med eit større tal sunne, velforma egg. Heile hønsegarden arbeider då «meir effektivt» – heilt utan kunstige triks.