Endeleg litt lettnad for norske hushald
Etter fleire år med stadig stigande matprisar kjem det no eit uvanleg signal til forbrukarane. Kostnaden for ein vanleg handlekorg har gått ned samanlikna med same periode i fjor – og det merkar mange hushald.
For pensjonistar og barnefamiliar har matkostnadene vore blant dei tyngste økonomiske bøyene dei siste åra. Det gjer årets utvikling ekstra merksam.
Første prisfall på fleire tiår
Pensjonistanes riksorganisasjon, PRO, har gjennomført ei grundig prisundersøking. Resultata viser at prisen på deira såkalla «PRO-korg» har falle med drygt seks prosent samanlikna med tilsvarande periode i fjor.
Undersøkinga byggjer på prisdata frå 42 vanlege daglegvarer, samla inn av over tusen pensjonistar i heile 736 butikkar rundt om i Sverige. PRO sin leiar Åsa Lindestam omtalar funna som historiske.
– Det er fantastisk. For første gong på over 35 år kan eg seia at prisane faktisk har gått litt ned, seier ho.
Kvifor blir maten billegare?
Ei sentral forklaring er ifølgje PRO den reduserte matmomsen. Men det handlar ikkje berre om avgiftsendringar – fleire produkt har også blitt rimelegare av andre marknadsårsaker.
Mellom anna har prisane på appelsinar og appelsinjuice falle merkbart, noko Lindestam koplar til eit større tilbod enn tidlegare. Også meierivarer har blitt billegare som følgje av overproduksjon i Europa.
Samstundes går ikkje alle prisar same vegen. Kjøttdeig er eit døme på ei vare som har blitt dyrare, dette på grunn av avgrensa tilgang i marknaden.
Her er maten dyrast og billegast
Undersøkinga avdekkjer også tydelege regionale skilnader. Skåne toppar lista over dei rimelegaste regionane å handla i, medan Jämtland ligg øvst når det gjeld dei høgaste prisane.
Ifølgje PRO kan ein mogleg forklaring vera at Jämtland har fleire mindre butikkar. Slike butikkar har gjerne høgare driftskostnadar, noko som igjen slår ut i høgare prisar for forbrukaren.
Det er viktig å merka seg at organisasjonen berre måler ordinære prisar. Mellombelse tilbod og kampanjepriser er ikkje tekne med i reknestykket.
Rådet til forbrukarane: Ver utru mot butikken din
Åsa Lindestam oppmodar likevel alle forbrukarar til å halda fram med å samanlikna prisar aktivt mellom ulike butikkar.
– Ver prismedviten og utru. Sjå på prisen, gå til ein annan butikk og samanlikn – for å halda dette medvitet levande. Eg trur det er naudsynt at vi gjer det i dag, seier ho.
Sjølv om einskilde varer framleis stig i pris, gjev årets undersøking eit klart signal: for første gong på svært lenge har den gjennomsnittlege handlekorgen faktisk blitt billegare.
