Store endringar er på veg
Kontantar dukkar framleis opp i mange kvardagslege situasjonar. Det kan vere alt frå kjøp av ein brukt sofa til å veksle pengar før ei utanlandsreise.
Samstundes har betalingar vorte meir og meir digitale. For mange nordmenn merkar ein dette både heime og ute i Europa. Når reglane er ulike frå land til land, kan det vere vanskeleg å vite kva som eigentleg gjeld.
No nærmar det seg ei endring som vil påverke alle EU-land.
Gjeld frå sommaren 2027
Frå den 10. juli 2027 innfører EU ei felles grense for kontantbetalingar i kommersielle samanhengar. Ifølgje EU-forordning 2024/1624 kan ikkje verksemder og sjølvstendig næringsdrivande ta imot eller gjennomføre kontantbetalingar som overstig 10 000 euro — noko som svarar til drygt 100 000 norske kroner.
Regelen gjeld transaksjonar der ei verksemd er involvert. Det kan til dømes handle om kjøp hos ein bilforhandlar, større varer eller tenester der betalinga skjer kontant.
For nordmenn som reiser, handlar eller gjer større innkjøp i andre EU-land, kan denne grensa difor bli viktig å kjenne til. Det same taket vil gjelde i medlemsland som Tyskland, Frankrike, Italia, Spania og Nederland.
Målet er å motverke kvitvasking
Føremålet med endringa er å gjere det vanskelegare å bruke store kontantbeløp til kvitvasking og finansiering av terrorisme. Samstundes vert det innført eit særskilt kontrollnivå.
Ved kontantbetalingar over 3 000 euro (om lag 32 500 kroner) må kommersielle seljarar kontrollere og dokumentere identiteten til kunden. Tanken er at større betalingar skal verte lettare å følgje opp i etterkant.
Gjeld ikkje i alle samanhengar
For privatpersonar som handlar med kvarandre vert situasjonen ein annan. Dersom to privatpersonar til dømes sel ein bil eller ein annan verdifull gjenstand, vert ikkje handelen råka av taket på 10 000 euro. Også større beløp kan altså framleis betalast kontant mellom privatpersonar.
Det vert heller ikkje forbode å ha store kontantbeløp heime, ta ut pengar eller setje inn store summar på ein bankkonto. EU-regelen rettar seg mot kommersielle transaksjonar — ikkje privat eigarskap av kontantar.
Fleire EU-land har allereie eigne grenser for kontantbetalingar, medan andre har hatt friare reglar. Frå og med neste sommar vil altså den same regelen gjelde i alle land som er tilknytte EU.
