Framlegg om økonomisk støtte til eldre foreldre skapar debatt
Mange eldre kjenner seg oversett av systemet i dag. Dei tok seg av borna sine i ei tid då offentleg støtte til familiar var langt meir avgrensa enn det er no. Samstundes er det nettopp borna deira som i dag finansierer velferdsstaten gjennom skattar og arbeidsmarknadsbidrag.
Difor har eit nytt framlegg sett i gang ein større debatt: ei særleg økonomisk yting til eldre foreldre som ei anerkjenning av innsatsen deira med å oppdra born, lenge før moderne familieordningar vart innførte.
Initiativet, som har vorte omtalt som ein slags «barnebonus til seniorer», rettar seg mot eldre borgarar som oppdrog born i ei tid med færre offentlege støtteordningar. Tanken bak framlegget er at desse foreldra har gjeve eit viktig bidrag til samfunnet ved å oppdra den generasjonen som i dag arbeider og betalar skatt.
Framlegget har kome fram gjennom ei borgarhendsending og har fått merksemd frå mange hald. Det er likevel viktig å understreke at dette ikkje er vedteken lovgjeving per i dag.
Ekspert: Framlegget er enno ikkje vedteke
Det er avgjerande å hugse at dette initiativet framleis berre er på idéstadiet. Det finst for tida ingen vedteken ordning eller offisiell avgjerd om å utbetale denne typen yting.
Difor bør ein ikkje planleggje privatøkonomien sin ut frå forventningar om framtidige utbetalingar. Følg alltid offisielle utmeldingar frå relevante styresmakter for å få oppdatert og korrekt informasjon.
Kven skulle kunna motta ytinga?
Ifølgje framlegget skulle støtta knytast til kor mange born foreldra har oppdradd. Tilhengjarane hevdar at ordninga skal anerkjenne dei familiane som har bidrege til samfunnet ved å oppdra komande skatteytarar og arbeidstakarar.
I den opphavlege modellen vart det lagt fram forslag om:
- Eit grunnbeløp per barn.
- Moglegheit for deling mellom begge foreldre.
- Eit tak på den samla ytinga.
Målet er å skape ein direkte samanheng mellom tidlegare familieinnsats og seinare økonomisk anerkjenning.
Ei dyr ordning for staten
Sjølv om idéen har fått stor oppslutning i nokre krinsar, peiker kritikarar på dei store økonomiske konsekvensane. Ei landsdekkjande ordning av dette slaget ville potensielt kosta staten mange milliardar kroner i året.
Fleire økonomar meiner difor at finansieringa vil bli den største utfordringa dersom framlegget nokon gong skal omsettast til konkret lovgjeving.
Kva seier politikarane?
Regjeringa har førebels ikkje kunngjort planar om å innføre ein særleg pensjonsbonus basert på talet på born. Det politiske fokuset ligg for tida på andre område innan pensjon og eldrepolitikk.
Samstundes held debatten fram om korleis samfunnet best kan anerkjenne foreldres bidrag gjennom livet, og om det bør gjevast meir støtte til eldre generasjonar.
Kan ordninga bli til røyndom?
Per i dag er det uråd å seie sikkert. Framlegget har sett i gang ein brei diskusjon om rettferd mellom generasjonane, pensjonane si framtid og verdien av arbeidet som millionar av foreldre har lagt ned i å oppdra borna sine.
Om idéen utviklar seg til konkret politikk, vil avhenge av både økonomiske prioriteringar og den politiske viljen i åra som kjem. Inntil då er dette framleis eit framlegg på debatstadiet – men som allereie har vekt stor interesse blant mange eldre borgarar.
