10 duftande og vinterharde stauder til skuggeplassen din
Har du ein hage eller balkong på nordsida, der sola sjeldan eller aldri stikk innom? Kanskje har du store tre bak huset som kastar skugge over det meste? Det er likevel ingen grunn til å gje opp fargerike blomstrar. Sjølv om dei fleste blomstrar helst vil ha sol, trivst ein del artar òg godt på halvskuggerike plassar.
Og det er meir enn berre farge å hente. Nokre av desse plantane duftar i tillegg heilt fortryllande – og kjem att år etter år fordi dei er vinterharde.
- Liljekonvall
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: liknar på ramslauk, med små kvite blomar
Blomstringstid: mai til juni
I motsetnad til ramslauk luktar ikkje liljekonvall av kvitlauk. Han spreier i staden ein svært fin og fortryllande duft, og vert difor ofte nytta i parfyme. Obs! Liljekonvall er svært giftig – ikkje forveksle han med den etlege ramslauken! - Duftfiol
Veksthøgd: låg botndekkjar
Utsjånad: middels store, lilla blomar
Blomstringstid: mars til april
Som namnet røper, luktar duftfiol svært kraftig og søtleg. - Myske (Waldmeister)
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: smale stengler med små blad og kvite blomar
Blomstringstid: april til juni
Det er ikkje utan grunn at myske er ein populær ingrediens i gelépudding og bål – planten luktar søtt og krydra, nesten som vanille. Ver merksam: Duften kjem frå innhaldet av kumarin, som i større mengder er giftig. - Blødande hjarte
Veksthøgd: middels til høg
Utsjånad: drope- og hjarteforma, iaugefallande kvite eller kvit-rosa blomar
Blomstringstid: april til mai
Blødande hjarte har ein varsam og diskré duft. - Skumblom (Tiarella)
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: store blomsterskjermar med små kvite eller rosa blomar
Blomstringstid: april til juni
Skumblomen har ein mild og delikat duft. - Astilbe (Prydspir)
Veksthøgd: varierer frå liten til stor, avhengig av sort
Utsjånad: store, praktfulle blomsterskjermar i alt frå blekt rosa til djupt lilla
Blomstringstid: mai til september
Astilben luktar fint og søtleg. - Funkie (Hosta)
Veksthøgd: middels høg; funkiar veks særleg i breidda
Utsjånad: utmerkar seg framfor alt med store, til tider fargerike blad
Blomstringstid: juli til august
Planten duftar søtleg og friskt. - Bergenia
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: lange stengler med små, begerforma blomar; blada er òg interessante, då dei delvis fargast raude om hausten
Blomstringstid: mars til mai
Bergenia har ein behageleg duft som kan variere i styrke avhengig av sort. - Storkenebb (Geranium)
Veksthøgd: varierer frå låg til høg etter sort
Utsjånad: sterkt tagga blad og skålforma blomar i ulike fargar
Blomstringstid: mai til august
Storkenebbe duftar som regel aromatisk. Ver merksam: Det finst òg ein variant kalla stinkande storkenebb, som luktar svært ubehageleg. - Skogfloks
Veksthøgd: låg, delvis krjupande
Utsjånad: små, skjermforma, lyse blomar i kvitt, lysblått eller lys lilla
Blomstringstid: april til mai
Skogfloks duftar kraftig og fortryllande, og minner om syrin.
Beste tidspunkt å plante stauder
I prinsippet kan du anlegge eit nytt staudebed heile året. Du får eigna containerplantar hjå byggvarehandelen eller hjå faghandlarar. Unge røter likar seg likevel ikkje i for fuktig jord, så frå vår til seinsommar er den beste tida. I den tørre og frostfrie delen av vinterhalvåret kan stauder òg setjast i bedet.
Nyttig å vite om duftande stauder i halvskugge
Kva duftande stauder passar til halvskugge?
Mange vinterharde duftplanter trivst i halvskugge: liljekonvall, duftfiol, myske, blødande hjarte, skumblom, astilbe, funkie, bergenia, storkenebb og skogfloks. Alle desse klarar seg med lite direkte sollys og spreier år etter år ein behageleg, søt til aromatisk duft i hagen.
Når blomstrar duftande stauder i halvskugge?
Duftande halvskuggestauder blomstrar frå mars til september – til ulike tider avhengig av sort. Duftfiol og bergenia opnar sesongen i mars, tett følgt av myske og skogfloks i april. Astilbe og funkie forlenger sommaren heilt inn i september. Med rett utval kan du sikre deg kontinuerleg blomstring gjennom heile sesongen.
Kva halvskuggestauder luktar sterkast?
Skogfloks, duftfiol og liljekonvall duftar særleg intenst. Skogfloks spreier ein fortryllande, syrinliknande duft; duftfiol imponerer med søtt aroma; og liljekonvall luktar fint og fortryllande – det er ikkje utan grunn at han er ein etterspurd parfymingrediiens. Meir diskré i duften er derimot blødande hjarte, skumblom og bergenia.
Beste tidspunkt for å anlegge eit staudebed i halvskugge?
Det beste er å anlegge staudebedet ditt i halvskugge frå vår til seinsommar – i denne perioden finn unge røter optimale vilkår. Stauder likar nemleg ikkje for fuktig jord. Den som ikkje har anna val, kan plante i den tørre og frostfrie delen av vinteren. Containerplantar frå byggvarehandelen eller faghandelen er tilgjengelege heile året.
Liljekonvall mot myske – kva halvskuggestaud duftar sterkast?
Liljekonvall duftar meir intenst: Den fine, fortryllande aromaen er så karakteristisk at han er verdsett som parfymingrediiens. Myske luktar nok behageleg søtt og vaniljeaktig, men utviklar duften sin først etter at han har visna litt – fersk er han knapt merkbar. Den som vil ha skikkeleg blomsterduft i bedet, kjem difor klart best ut med liljekonvall.
