Bretagne gøymer ei hemelegheit som snur stenalderforståinga vår på hovudet
Under havflata utanfor den franske kysten ligg noko heilt ekstraordinært. Berre ni meter nede, rett utanfor øya Sein i Bretagne, har forskarar oppdaga ein kolossalstruktur dei aldri har sett maken til.
Den usynlege muren som i årevis vart avvist som ein kartfeil
Funnet er utan sidestykke. Eit forskarteam har avdekt ein undersjøisk mur på heile 120 meter, saman med fleire mindre menneskeskapte konstruksjonar som vart reiste for omlag 7.000 år sidan. Dette skjedde i eit område som tidlegare vart rekna som grundig utforska.
Yvan Pailler, professor i arkeologi ved Université de Bretagne Occidentale, seier at oppdaginga opnar heilt nye perspektiv innanfor undervassarkeologi. Alt i 2017 la han merke til dei merkelege formasjonane på batymetriske kart, laga med laserskanning av havbotnen med sentimeters presisjon.
I starten heldt han funnet hemmeleg – fordi han rett og slett ikkje trudde på det han såg. Han var overtydd om at det måtte vera tekniske feil i kartlegginga.
Seksti dykk for å stadfesta det utrulege
Det var langt ifrå enkelt å få stadfesta funnet. Forskarane måtte samarbeida med profesjonelle dykkarar som fysisk undersøkte området under vatn. Mellom 2022 og 2024 gjennomførte dei omlag 60 krevjande dykk.
Resultatet var oppsiktsvekkjande: elleve granittstrukturar vart identifiserte. Den største måler 120 meter i lengda og heile 21 meter i breidda ved basen.
Fakta om funnet:
- Mur med ei lengd på 120 meter
- Elleve separate konstruksjonar av granitt
- Ligg om lag 9 meter under havoverflata
- Datera til perioden mellom 5800 og 5300 f.Kr.
Området er prega av ekstreme tilhøve – kraftige stormar, høge bølgjer og sterke havstraumar. Geologar er forundra over at så gamle konstruksjonar har overlevd i så god stand i eit så hardt miljø. Det er nesten eit mirakel at årtusens press frå havet ikkje har øydelagt dei.
Neolittiske ingeniørar si gåte: fiskefelle eller vern mot stigande hav?
Strukturane vart bygde på ei tid då havnivået var monaleg lågare enn i dag. Forskarane arbeider særleg med to teoriar. Anten fungerte anlegga som enorme fiskefeller langs den dåverande kystlinja, eller så var dei vernsmurer som skulle hindra havet i å oversvøma busettingane.
Å undervurdera det stigande havnivået på den tida kunne ha fått katastrofale følgjer for dei lokale samfunna.
Her er ingen mystikk involvert – berre praktisk tenking og imponerande teknisk dugleik. Konstruksjonane vitnar om høg organisatorisk kapasitet og avansert ingeniørkunst. Utvinning, transport og plassering av granittblokker på fleire tonn kravde truleg ein nøye koordinert innsats frå mange menneske.
Vekta på blokkene kan samanliknast med dei store megalittane vi kjenner frå fastlandet. Skilnaden er berre at desse konstruksjonane i dag ligg skjult i mørket under havoverflata.
Bretagne utfordrar historia om megalittane
Forskarane understrekar at det per no ikkje finst kjende parallellar til desse konstruksjonane i Frankrike frå same periode. Funnet er difor heilt unikt på verdsbasis.
Omfanget av prosjektet tyder på at neolittiske kystsamfunn var langt betre organiserte enn det historiebøkene hittil har lagt til grunn. Konstruksjonane har stått på staden i om lag sjutusen år som stille vitne om fortidas ingeniørkunst.
Kan liknande overraskingar òg liggja skjulte på botnen av Austersjøen? Kva trur du?
