10 duftande og vinterharde stauder til skuggeplassen din
Har du ein hage eller balkong på nordsida der sola knapt stikk innom? Eller kanskje store tre bak huset som kastar mykje skugge? Det tyder ikkje at du må gje opp fargerike blomstrar. Sjølv om dei fleste blomstrar helst vil ha sol, trivst ein del artar like godt i halvskugge.
Og det beste av alt – nokre av dei duftar òg heilt vidunderleg. Desse ti staudene for halvskugge luktar godt, er vinterharde og kjem att av seg sjølv kvart einaste år.
- Liljekonvall
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: liknar på ramslauk, med små kvite blomar
Blomstringstid: mai til juni
I motsetnad til ramslauk luktar ikkje liljekonvall av kvitlauk. Han spreier i staden ein svært fin og bedårande duft, og vert difor gjerne nytta i parfyme. Merk: Liljekonvall er svært giftig – ikkje forveksle han med den etande ramslauken! - Duftfiol
Veksthøgd: låg botndekkjar
Utsjånad: mellomstore, lilafarga blomar
Blomstringstid: mars til april
Som namnet seier, duftar duftfiolen svært kraftig og søtleg. - Myrrik (Waldmeister)
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: slanke stenglar med små blad og kvite blomar
Blomstringstid: april til juni
Det er ikkje utan grunn at myrrik er ein populær ingrediens i gelé og bolle: han duftar søtt og krydra, nesten som vanillje. Ver merksam: Duften kjem frå kumarin, som i store mengder er giftig. - Blødande hjarte
Veksthøgd: middels til høg
Utsjånad: dropsforma, iaugefallande blomar i kvitt eller kvitt-rosa
Blomstringstid: april til mai
Det blødande hjarta har ein diskret, mild duft. - Skumblom (Tiarella)
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: store blomsterskjermar med små kvite eller rosa blomar
Blomstringstid: april til juni
Skumblomen har ein lett og delikat duft. - Astilbe
Veksthøgd: varierer frå liten til stor avhengig av sort
Utsjånad: store, praktfulle blomsterskjermar i lyserosa til intenst lila
Blomstringstid: mai til september
Astilben duftar fint og søtleg. - Daglilje-funkia (Hosta)
Veksthøgd: middels høg; funkia veks særleg i breidda
Utsjånad: særleg kjend for store, til dels fargerike blad
Blomstringstid: juli til august
Planten duftar søtleg og friskt. - Bergenie
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: lange stenglar med små, klokkeforna blomar; blada fargar seg delvis raude om hausten
Blomstringstid: mars til mai
Bergenie har ein behageleg duft som varierer i styrke etter sort. - Storknebb (Geranium)
Veksthøgd: varierer frå låg til høg avhengig av sort
Utsjånad: djupt takka blad, skålforma blomar i ulike fargar
Blomstringstid: mai til august
Storknebbe duftar som regel aromatisk. Merk: Det finst òg ein stinkande variant, den såkalla stinkande storknebbe, som luktar svært ubehageleg. - Skogfloks (Phlox divaricata)
Veksthøgd: låg, dels krypande
Utsjånad: små, skjermforma, lyse blomar i kvitt, lys lila eller lysblå
Blomstringstid: april til mai
Skogfloks duftar kraftig og bedårande, og minner om syrén.
Det beste tidspunktet for å plante stauder
I prinsippet kan du anlegge eit nytt staudebed heile året. Du finn eigna containerplantar i byggjemarknader eller hos faghandlarar. Unge røter likar seg likevel ikkje for fuktige tilhøve, og difor er våren til seinsommaren det beste valet.
I den tørre og frostfrie delen av vinterhalvåret kan stauder òg setjast i bedet utan problem.
Nyttig å vita om duftande stauder i halvskugge
Kva duftande stauder eignar seg for halvskugge?
Mange vinterharde duftartar trivst i halvskugge: liljekonvall, duftfiol, myrrik, blødande hjarte, skumblom, astilbe, daglilje-funkia, bergenie, storknebb og skogfloks. Alle desse klarar seg med lite direkte sollys og spreier år etter år ein behageleg, søt til aromatisk duft i hagen.
Når blomstrar duftande stauder i halvskugge?
Duftande halvskuggestauder blomstrar frå mars til september – til ulike tider avhengig av sort. Duftfiol og bergenie startar i mars, etterfølgt av myrrik og skogfloks i april. Astilbe og daglilje-funkia forlengjer sommaren heilt inn i september. Med eit gjennomtenkt utval kan du sikre deg samanhengande blomstring gjennom heile sesongen.
Kva halvskuggestauder duftar sterkast?
Skogfloks, duftfiol og liljekonvall er dei mest intense. Skogfloks spreier ein syrénliknande, bedårande duft, duftfiolen imponerer med søtt aroma, og liljekonvall luktar fint og forførarisk – det er ikkje utan grunn at han er ein etterspurd parfymeingrediiens. Blødande hjarte, skumblom og bergenie er derimot meir diskrete i duften sin.
Når er det beste tidspunktet for å anlegge eit staudebed i halvskugge?
Det beste er å anlegge staudebedet i halvskugge frå våren til seinsommaren – i denne perioden finn unge røter optimale vilkår. Stauder likar nemleg ikkje for fuktig jord. Den som ikkje har anna val, kan òg plante i den tørre og frostfrie vintertida. Containerplantar frå byggjemarknaden eller faghandelen er tilgjengelege heile året.
Liljekonvall vs. myrrik – kven duftar sterkast?
Liljekonvall duftar sterkast: det fine, bedårande aromaet er så karakteristisk at det vert verdsett som parfymeingrediiens. Myrrik duftar riktignok behageleg søt-krydra som vanillje, men utviklar duften sin særleg etter at han har visna litt – nyplukt er han nesten ikkje merkbar. Den som ønskjer ekte blomsterduft i bedet, vil difor kome best ut med liljekonvall.
