10 duftande og vinterharde stauder til skuggeområda dine
Har du ein hage eller balkong på nordsida der sola knapt stikk innom? Eller kanskje store tre bak huset som kastar djup skugge? Det tyder ikkje at du må gje slepp på fargerike blomsterplantar. Sjølv om dei fleste blomstrar trivst best i sol, finst det faktisk mange artar som klarar seg godt i halvskugge – og nokre av dei duftar dessutan heilt utsøkt.
Desse ti staudene for halvskugge luktar ikkje berre godt. Dei er også vinterharde og kjem tilbake av seg sjølv kvart einaste år.
- Liljekonvall
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: liknar på ramslauk med små kvite blomar
Blømingstid: mai til juni
I motsetning til ramslauk luktar ikkje liljekonvall av kvitlauk. Han spreier i staden ein svært fin og fortrylleande duft og vert difor gjerne brukt i parfyme. OBS! Liljekonvall er svært giftig – han må ikkje forvekslast med den etande ramslauken! - Duftfiol
Veksthøgd: låg botndekkjar
Utsjånad: mellomstore, lillafarga blomar
Blømingstid: mars til april
Som namnet seier, luktar duftfiol svært sterkt og søtt. - Myske (Galium odoratum)
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: slanke stenglar med små blad og kvite blomar
Blømingstid: april til juni
Det er ikkje utan grunn at myske er ein populær ingrediens i gelé og puntsch: Han luktar søtt og krydra, litt som vanilje. Ver merksam: Duften kjem frå kumarin, som er giftig i større mengder. - Blødande hjarte
Veksthøgd: middels til høg
Utsjånad: dråpeforma, iaugefallande kvite eller kvitroserosa blomar
Blømingstid: april til mai
Blødande hjarte duftar berre svakt. - Skumblomst (Tiarella)
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: store blomsterskjermar med små kvite eller rosarosa blomar
Blømingstid: april til juni
Skumblomsten har ein delikat, lett duft. - Astilbe (Prydspire)
Veksthøgd: varierer frå liten til stor avhengig av sort
Utsjånad: store, praktfulle blomsterskjermar i nyansane frå lys rosa til intens lilla
Blømingstid: mai til september
Astilbe duftar fint og søtleg. - Hosta (Bladlilje)
Veksthøgd: middels, veks særleg i breidda
Utsjånad: kjenneteikna framfor alt av store, til dels fleirfarga blad
Blømingstid: juli til august
Planten duftar søtt og friskt. - Bergenia
Veksthøgd: middels høg
Utsjånad: lange stenglar med små begerforma blomar; blada er òg interessante fordi dei delvis fargar seg raude om hausten
Blømingstid: mars til mai
Bergenia har ein behageleg duft som kan variere i styrke frå sort til sort. - Storkenebb (Geranium)
Veksthøgd: låg til høg avhengig av sort
Utsjånad: kraftig takka blad, skåleforma blomar i ulike fargar
Blømingstid: mai til august
Storkenebb duftar vanlegvis aromatisk. Ver merksam: Det finst òg ein stinkande variant kalla stinkkarse (Geranium robertianum) som luktar svært ubehageleg. - Skogfloks (Phlox divaricata)
Veksthøgd: låg, delvis krypande
Utsjånad: små, skjermforma, lyse blomar i kvitt, lys lilla eller lysblått
Blømingstid: april til mai
Skogfloks duftar sterkt og fortryllande og minner om syrin.
Den beste tida å planta stauder
I prinsippet kan du anlegga eit nytt staudebed heile året. Du finn eigna containerplantar i byggvarehandelen eller hjå ein faghandlar. Unge røter likar seg likevel ikkje for fuktige, så frå vår til seinsommar er det optimale tidspunktet. I den turre, frostfrie delen av vinterhalvåret kan staudene òg plantast i bed.
Nyttig å vite om duftande stauder for halvskugge
Kva duftande stauder høver for halvskugge?
Til halvskugge høver mange vinterharde duftande stauder: liljekonvall, duftfiol, myske, blødande hjarte, skumblomst, astilbe, hosta, bergenia, storkenebb og skogfloks. Alle klarer seg med lite direkte sollys og spreier kvart år ein behageleg, søt til aromatisk duft i hagen.
Når blomstrar duftande stauder i halvskugge?
Duftande halvskuggestauder blomstrar frå mars til september – til ulike tider avhengig av sort. Duftfiol og bergenia opnar ballet i mars, etterfulgt av myske og skogfloks i april. Astilbe og hosta forlengar sommarsesongen heilt inn i september. Med rett utval kan du sikre kontinuerleg blomstring gjennom heile vekstsesongen.
Kva halvskuggestauder luktar sterkast?
Særleg intenst duftar skogfloks, duftfiol og liljekonvall. Skogfloks spreier ein fortryllande, syrinliknande duft, duftfiol imponerer med søtt aroma og liljekonvall luktar fint og betakande – ikkje rart at han er ein verdsett parfymeingrediens. Blødande hjarte, skumblomst og bergenia duftar derimot meir tilbakehaldent.
Når er den beste tida å anlegga eit staudebed i halvskugge?
Det beste er å anlegga staudebedet ditt i halvskugge frå vår til seinsommar – i denne perioden finn unge røter optimale tilhøve. Stauder trivst nemleg ikkje i for fuktig jord. Den som ikkje har noko anna val, kan òg planta i den turre, frostfrie vintertida. Containerplantar frå byggvarehandel eller faghandel er tilgjengelege heile året.
Liljekonvall vs. myske – kva halvskuggestaud duftar sterkast?
Liljekonvall duftar sterkast: Det fine, berusande aromaet er så karakteristisk at det er høgt verdsett som parfymeingrediens. Myske luktar nok behageleg søtt og vaniljekrydra, men utviklar duften sin fyrst og fremst etter at han har visna litt – nyplukt er han knapt merkbar. Den som ynskjer ein ekte blomeduft i bedet, kjem klart best ut med liljekonvall.
