Klatreplanter som kan mykje meir enn å berre veksa oppover
Visste du at det finst klatreplanter som duftar av sjokolade – eller som fangar fluer? Det er ei heil verd av fasinerande spesialistar der ute, og mange av dei fortener ein langt større plass i hagen og på balkongen.
Kvar hage og kvar balkong har ei unytta dimension: den vertikale. Nakne murar og keisame gjerde treng ikkje vera eit uunngåeleg syn. Klatreplanter er langt meir enn berre grøn innsynsskjerm og skygge – dei er spesialistar med skjulte talent. Mange spreiier ein berusande duft på sommakveldar, nokre eignar seg ypparleg til blomsterbukettar, og andre lokkar insekt inn i blomsterfella si med uvanleg utforma blomar.
Kva klatrekunstnar passar til din hage?
Spørsmålet er kva for ein klatrar som passar best til nettopp din hage, din balkong og dine ønske. Skal det vera ei eittårig slyngplante eller ei fleirårig, vintersterk plante? Her er elleve spanande kandidatar.
1. Svarteøygd Susan (Thunbergia alata)
Ein sann langblomar som utrøytteleg opnar sine karakteristiske blomar med det mørke auget heile sommaren. Anten i krukke eller på espalier set Svarteøygd Susan (Thunbergia alata) solrike aksentar i strålande oransje, gult eller kvitt gjennom heile vekstsesongen.
2. Kaprifolium (Lonicera caprifolium)
Den forføreriske, søte duften av kaprifolium på lune sommakveldar er heilt unik og lokkar nattsvermerar til hagen. Dei elegante, kremkvite til gulaktige blomane gjer denne klatraren til eit sanseleg tilskot ved kvar sitjekrok i hagen.
3. Klematis (Clematis)
Med sine spektakulære blomar er klematisar eit elegant blikkfang på einkvar espalier. Han trivst med «skyggefulle røter» og «solrikt hovud» og utfaldar sin fulle prakt frå mai og heilt ut i haust.
4. Duftert (Lathyrus odoratus)
Ein nostalgisk sommardrøm der den intense, søte duften fortryller på lune kveldar. Dei mjuke blomane til den eittårige duftertvikken (Lathyrus odoratus) i utalege pasteltoner eignar seg også heilt perfekt til små, duftande blomsterbukettar.
5. Blåregn (Wisteria sinensis)
Blåregn er ein skikkeleg klassikar som om våren imponerer med sine overdådige, duftande blomsterklaser i blått eller kvitt. Den enorme vekstkreftene hans tek pergolar og husveggar med storm og forvandlar dei til eit hav av blomar.
6. Trompetblome (Campsis radicans)
Trompetblomen (Campsis radicans) bringer tropisk stemning til den solrike balkongen og hagen. Med sine sterkt oransjerøde blomar er denne varmetolante planten ein magnet for bier og sommarfuglar.
7. Sjokoladewein (Akebia quinata)
Sjokoladeweinen (Akebia quinata) er ein heilt særeigen klatreplante med purpurrøde blomar som om våren spreiier ein mild duft av sjokolade og vanilje. I eit varmt klima kan det til og med utvikla seg etande, agurkforma frukter.
8. Amerikansk piperanka (Aristolochia macrophylla)
Den amerikanske piperanka, òg kalla spøkelsesplanta (Aristolochia macrophylla), dannar ei grøn vegg av store, hjarteforma blad. Ved hjelp av sine uvanleg pipeforma blomar fangar ho fluer for å la seg pollinera. Planten kan verta opptil 100 år gamal.
9. Humle (Humulus lupulus)
Ikkje berre for ølelskarar! Ekte humle (Humulus lupulus) er ei sterktveksande slyngplante som ser vakker ut om sommaren med sine konglignande fruktstander. Ho eignar seg framifrå som midlertidig innsynsskjerm – og om hausten trekkjer ho seg attende i jorda.
10. Klatrerose ‘New Dawn’
Kvifor ikkje gå for det klassiske og elegante? Klatrerosene dannar òg ein framifrå innsynsskjerm. Sorten ‘New Dawn’ produserer mjukt rosa, duftande blomar heile sommaren, er særleg robust og trivst nærast overalt.
11. Purpur-praktvinde (Ipomoea purpurea)
Opplev eit dagleg skodespel når purpur-praktvinden (Ipomoea purpurea) ved soloppgang opnar sine himmelbå til fiolette traktblomar. Denne hurtigveksande, eittårige slyngplanten forvandlar eit stygt gjerde eller ein pergola til eit tett og overdådig blomsterunder.
Utnytt den vertikale dimensjonen i hagen din
Nakne murar og keisame gjerde er inga naturlov. Med dei rette klatreplantane kan du skapa privatheit, skugge og skjønnheit på same tid. Det avgjerande spørsmålet er om du ønskjer ei eittårig eller fleirårig, vintersterk plante – for begge kategoriane byr på imponerande kandidatar med heilt eigne, særeigne eigenskapar.
Mange av desse klatremeistrane gjer dessutan langt meir enn å kle til ein vegg. Dei berikar hagen med duft, lokkar pollinatorar og byd på visuell glede frå vår til sein haust.
